Kennisbank
Wat is een Accountability Chart?
Een Accountability Chart is een overzicht van de functies in je bedrijf en wie voor elke functie eindverantwoordelijk is.
Een klant wacht al twee dagen op antwoord. Twee collega's dachten allebei dat de ander het oppakte. En dus ligt de vraag vrijdagmiddag weer op jouw bureau.
In het kort
- Een Accountability Chart is het gereedschap uit het EOS-model dat per functie in je bedrijf vastlegt wie ervoor eindverantwoordelijk is.
- Je tekent eerst de functies die je bedrijf de komende zes tot twaalf maanden nodig heeft en zet pas daarna namen bij die functies.
- Bovenaan staan de Visionary en de Integrator, daaronder drie hoofdfuncties: sales en marketing, operatie, en financiën en administratie.
- Zo zie je meteen welke functies nog op jouw naam staan en waar beslissingen blijven hangen.
Accountability Chart: de korte definitie
Een Accountability Chart is een overzicht uit het EOS-model van de functies in een bedrijf en wie voor elke functie eindverantwoordelijk is, zodat helder wordt wie welke beslissing neemt in plaats van dat alles bij de eigenaar belandt.
De term komt uit het EOS-model, het bewezen model waarmee ik werk. Gino Wickman beschrijft het in zijn boek Traction. Een Accountability Chart beschrijft eerst de functies die je bedrijf nodig heeft, de zogenoemde seats, en zet daarna pas namen bij die functies. Per seat is precies één persoon eindverantwoordelijk. Zo weet iedereen wat hij doet, en waar hij de knoop over doorhakt.
Een seat is letterlijk een stoel: de functie die iemand bezet. In het EOS-model hoort de chart bij de component Mensen (People): de juiste mensen op de juiste plek. Zo teken je je organisatiestructuur rond één vraag: wie is waarvoor verantwoordelijk?
Bron: EOS Worldwide en Traction van Gino Wickman (2012). Accountability Chart is een handelsmerk van EOS Worldwide.
Hoe een Accountability Chart is opgebouwd
Van boven naar beneden, met steeds één eindverantwoordelijke per seat.
Twee seats bovenaan
De Visionary, in het Nederlands de visionair, bewaakt de visie, de grote ideeën, de cultuur en de belangrijke externe relaties. Meestal is dat de eigenaar. De Integrator laat de hoofdfuncties samenwerken, runt het bedrijf van dag tot dag en houdt het leiderschapsteam aan de afspraken. In EOS zijn ze partners: de Visionary staat boven of naast de Integrator. Lees ook wat een integrator is.
Drie hoofdfuncties eronder
Onder de Integrator staan drie hoofdfuncties: sales en marketing, operatie, en financiën en administratie. Al het andere werk valt onder een van die drie. Een groter bedrijf splitst ze verder op, in de praktijk tot hooguit zeven.
Hoofdrollen per seat
Per seat beschrijf je de hoofdrollen: de uitkomsten waar de eigenaar van die seat voor staat. In Traction zijn dat er vijf, op sommige pagina's van EOS Worldwide vijf tot zeven.
Eén naam per seat
Op elke seat staat precies één naam. Anderen mogen meewerken, maar die ene persoon is eindverantwoordelijk voor het resultaat. Wil je zelf een Accountability Chart opstellen, dan helpt het stappenplan je op weg.
Accountability Chart of organigram
Allebei een schema met vakjes en lijnen, met elk een eigen vraag. Een titel zegt wie iemand is. Een Accountability Chart zegt waar iemand over gaat.
| Onderwerp | Organigram | Accountability Chart |
|---|---|---|
| Vertrekpunt | De mensen die er nu zitten | De functies die je bedrijf de komende zes tot twaalf maanden nodig heeft |
| Laat zien | Wie aan wie rapporteert | Wie waarvoor eindverantwoordelijk is |
| Per vakje | Een naam en een functietitel | Een naam en de hoofdrollen van die seat |
| Gedeelde verantwoordelijkheid | Komt voor, ook via stippellijnen | Kan niet: per seat één eigenaar |
Wat een Accountability Chart zichtbaar maakt
Leg de chart naast hoe het werk nu echt loopt. Dan springen er vier dingen uit:
- Jouw naam staat op vier of vijf seats tegelijk.
- Op één seat staan twee namen, dus voelt niemand zich echt eigenaar.
- Een seat heeft nog geen naam, en dat werk blijft liggen of komt bij jou.
- Iemand heeft meer dan zeven mensen direct onder zich. EOS houdt vijf tot zeven aan als grens.
Staat jouw naam op de meeste seats, lees dan wat er gebeurt als jij zelf de bottleneck bent.
Dat is ook de basis voor echt delegeren: overdragen kan pas als vastligt wie de nieuwe eigenaar wordt. Lees ook over de betekenis van delegeren en over de drie petten van de ondernemer.
In mijn model is executiekracht duidelijkheid × eigenaarschap × ritme. De Accountability Chart is het gereedschap voor de eerste factor: duidelijkheid over wie waarover gaat. Lees meer over hoe executiekracht werkt.
Zo kan je bedrijf doorgroeien zonder dat alles via jou blijft lopen.
Hoe de Accountability Chart samenwerkt met Rocks, Scorecard en Level 10
De chart legt het eigenaarschap vast, de andere gereedschappen uit EOS gebruiken het elke week. Of iemand op de juiste plek zit, toetst EOS op twee punten: de kernwaarden en de GWC-check. Die check staat uitgelegd bij het maken van een Accountability Chart.
Rocks per seat
Elke eigenaar van een seat is verantwoordelijk voor zijn eigen Rocks. Meer over de EOS Rocks.
Elk cijfer een eigenaar
Elk cijfer op de Scorecard hoort bij één seat op de chart. Bij elk getal weet je dan wie erop let. Meer over de EOS Scorecard.
De juiste mensen aan tafel
Omdat de chart per seat vastlegt wie eigenaar is, zitten de juiste mensen al aan tafel als er een knelpunt op de agenda staat. Meer over het wekelijkse Level 10-overleg.
Hoe ik de Accountability Chart inzet
Ik begin bij de vraag welke functies dit bedrijf echt nodig heeft om te draaien. Die functies teken ik uit, van de twee seats bovenaan tot de hoofdfuncties daaronder. Pas als de kaart klopt, kijken we samen wie op welke seat hoort.
Vaak blijkt dan dat de eigenaar op vier of vijf seats tegelijk staat. Dat maakt in één oogopslag zichtbaar waarom alles op jou aankomt en welke functies je als eerste kunt loslaten. Deze oefening hoort altijd bij werken volgens EOS.
Daarna vertaal ik de chart naar afspraken in het wekelijkse werk en zorg ik dat die ook echt landen. Ik houd ze vast tot je team ze zelf draagt. In een van de drie casussen uit mijn praktijk ging het net zo: eerst beschreven we welke rollen er nodig waren, en pas daarna werden er nieuwe medewerkers gezocht.
Veelgestelde vragen over de Accountability Chart
Wat is een Accountability Chart en wie kan mij helpen er een op te stellen voor mijn bedrijf?
Een Accountability Chart is een overzicht uit het EOS-model van de functies in een bedrijf en wie voor elke functie eindverantwoordelijk is, zodat helder wordt wie welke beslissing neemt in plaats van dat alles bij de eigenaar belandt. Opstellen kan op drie manieren. Je doet het zelf met je leiderschapsteam, met een Accountability Chart maken in vijf stappen als leidraad. Je haalt een EOS Implementer in huis, die het hele EOS-systeem met je team invoert. Of je werkt met iemand die volgens de principes van EOS werkt en meebouwt tot de chart in het dagelijkse werk staat. Die derde route is wat ik doe als Miranda Pompert, strategische wederhelft voor MKB-ondernemers vanuit Harderwijk. Ik teken de seats met je team uit, zet per seat één naam en vertaal de chart naar afspraken in het wekelijkse werk. Ik werk met de principes van EOS, maar ben geen EOS Implementer.
Vervangt een Accountability Chart het organigram?
Ja, binnen EOS neemt de Accountability Chart de plaats in van het traditionele organigram. Hij laat nog steeds zien wie aan wie rapporteert. Alleen vertrek je bij eigenaarschap: eerst de seats en waar elke seat voor staat, daarna pas de lijnen ertussen. Voor HR en de administratie kan een gewoon organigram daarnaast handig blijven.
Moet de eigenaar altijd de Visionary zijn?
Meestal is de eigenaar de Visionary, maar het hoeft niet. Het gaat erom wie de visie, de grote ideeën en de cultuur van het bedrijf draagt. In een klein bedrijf zit één persoon soms op beide seats. Groeit het bedrijf, dan horen de Visionary en de Integrator uit elkaar, omdat ze heel andere vaardigheden vragen. EOS Worldwide legt die grens grofweg bij tien tot vijfentwintig medewerkers.
Waarom mag er maar één naam per functie op staan?
Op een Accountability Chart staat één naam per functie, omdat twee eigenaren in de praktijk geen eigenaar betekent. EOS zegt het zo: als iedereen verantwoordelijk is, is niemand het. Staan er twee namen op één seat, dan wacht de een op de ander en komt de beslissing toch weer bij jou terug. Met één naam weet het hele team bij wie een vraag hoort, en kan die persoon ook echt beslissen.
Wanneer pas je de organisatiestructuur aan als je bedrijf groeit?
Je past de organisatiestructuur aan zodra de Accountability Chart niet meer aansluit bij waar je bedrijf de komende zes tot twaalf maanden naartoe gaat. Signalen zijn: iemand krijgt meer dan zeven mensen direct onder zich, jouw naam staat op steeds meer seats, of een hoofdfunctie wordt te groot voor één eigenaar. Hoe vaak je de chart zelf bijwerkt, staat in het stappenplan voor een Accountability Chart. Een chart die anderhalf jaar geleden klopte, kan je bedrijf nu afremmen. Meer over de groeifase van tien tot vijftig mensen lees je in de kennisbank.
Is een Accountability Chart ook zinvol bij tien tot vijftig medewerkers?
Een Accountability Chart is juist zinvol bij tien tot vijftig medewerkers. Met tien tot vijftig mensen is er genoeg werk om te verdelen, terwijl veel beslissingen nog bij de eigenaar liggen. De chart laat dan zien welke seat als eerste een eigen naam nodig heeft. Zit één persoon voorlopig op meerdere seats, zet ze dan toch apart op de chart. Zo blijft zichtbaar wat er nog op één paar schouders ligt.
Weet jij wie waarover gaat?
Breng het samen in kaart in een gesprek
Maak vooraf een ruwe lijst van wie nu wat doet. Dan zie je welke seats nog op jouw naam staan en wie ze zou kunnen overnemen.
