Processen en KPI's

Processen verbeteren en vastleggen, zodat je bedrijf minder van jou afhangt

Processen verbeteren betekent dat je het werk dat steeds terugkomt vastlegt, er een paar cijfers aan hangt en bijstuurt tot het beter loopt. Zolang die werkwijze alleen in jouw hoofd zit, loopt het werk via jou. Ik zorg dat je team zijn eigen processen op papier zet en er zelf op stuurt.

Miranda Pompert, van achteren gezien, werkt op haar laptop aan een schema in vakken, met een beker koffie naast het scherm

In het kort

  • Je krijgt werkinstructies voor het werk dat steeds terugkomt, en per proces een paar cijfers waarop je team zelf bijstuurt.
  • Ik kijk mee in het dagelijkse werk, vraag door tot alles op papier staat en blijf erbij tot je team elke week zelf naar de cijfers kijkt.
  • Bedoeld voor zakelijke dienstverleners en vakbedrijven met tien tot vijftig medewerkers, waar het werk nog leunt op wat een paar mensen weten.
  • Je pakt het op in het Doorbraaktraject, of je kunt kleiner beginnen met de Knelpuntanalyse van vier tot zes weken.

Wat procesverbetering is, en waarom het begint bij vastleggen

Een proces is werk dat steeds terugkomt, zoals een offerte maken of een nieuwe klant laten starten. De normorganisatie ISO omschrijft een proces als samenhangende activiteiten die met input een beoogd resultaat opleveren.

Procesverbetering volgt in de kwaliteitsnorm ISO 9001 de PDCA-cyclus, in vier stappen: je plant hoe het werk moet, voert het zo uit, meet of het resultaat klopt en stuurt bij. Daarna begint de cyclus opnieuw.

Welke processen je op papier zet, schrijft de norm niet voor. Volgens ISO hangt dat onder meer af van de omvang van je bedrijf en van hoe ingewikkeld en hoe kritisch een proces is. Een werkinstructie, een checklist of een stroomschema: het mag allemaal.

Een proces dat niemand kan nalezen, kan ook niemand verbeteren.

Op deze pagina gaat het om twee delen van die cyclus: vastleggen hoe het werk hoort te gaan, en meten of het goed gaat. Wil je vooral wachttijd en dubbel werk uit de stappen halen, dan past lean procesoptimalisatie beter. Wil je je hele bedrijf op één besturingsmodel laten draaien, met kwartaaldoelen en een vast weekoverleg, dan gaat het om het EOS-model in de praktijk brengen.

Bronnen: ISO, The process approach in ISO 9001:2015; EOS Worldwide, The EOS Model; Lean Enterprise Institute, What is Lean?

Wat er verandert als het werk op papier staat

Vastgelegd werk en een paar vaste cijfers horen bij duidelijkheid, de eerste factor van executiekracht: of je bedrijf uitvoert wat je besluit. Je team weet dan hoe het werk hoort te gaan, en ziet zelf of het op koers ligt.

Vastleggen

Werkinstructies van wie het werk doet

Het werk dat steeds terugkomt, staat in een korte werkinstructie, geschreven door de collega die het uitvoert. Zo'n vaste werkinstructie heet ook een SOP, voluit standard operating procedure. Hoe je er een opstelt, staat in het stappenplan om een SOP te maken.

Meten

Eén of twee cijfers per proces

Elk belangrijk proces krijgt een cijfer dat laat zien of het goed loopt. Om de cijfers te vinden die bij je doelen passen, is er een stappenplan om KPI's te kiezen. ISO noemt onder meer doorlooptijd, foutpercentage en proceskosten als meetpunten.

Bijsturen

Een vast moment in de week

Op een vaste dag bespreekt je team die cijfers. Loopt de doorlooptijd op of komen er meer fouten terug, dan past de eigenaar van dat proces de werkwijze aan. Werk je met het EOS-model, dan staan de cijfers op de EOS Scorecard.

Hoe het werk uit jouw hoofd op papier komt

Ik loop mee in het werk zoals het nu gaat. Bij elke stap vraag ik drie dingen: wie hem doet, waarop diegene wacht en wat er gebeurt als jij er niet bent. Zo komt boven wat nu nergens staat.

Het opschrijven doen de mensen die het werk uitvoeren. Dan staat er wat zij in de praktijk gebruiken, in hun eigen woorden, en gaan ze er ook echt mee werken. Daarna zorg ik dat elk proces en elk cijfer één eigenaar in je team krijgt. Ik houd vast tot je team die cijfers uit zichzelf bekijkt.

Zelf sta ik sinds 2003 naast directies. Bij een publieke organisatie legde ik in drie maanden een jaar werk vast in één draaiboek, zodat een nieuwe projectleider niet meer bij nul begint. Daar schreef ik het zelf uit. In je eigen bedrijf doet je team dat.

Werkinstructies regelen hoe het werk gaat, niet wie waarover beslist. Dat hoort bij de inrichting van je bedrijf als geheel.

Zo draaien je processen op wat er vastligt, en kom jij als ondernemer toe aan de vraag waar je bedrijf heen gaat.

Over processen, in de woorden van twee directeuren

Wat Maikel Huijsmans en Rob Polman schrijven over hoe ik met processen werk.

Zeer ervaren professional, die zich snel eigen maakt in een nieuwe business. Goed in contact, snel in denken en schuwt het uitdagende gesprek niet. Miranda heeft een waardevolle bijdrage geleverd aan onze processen vanuit een bedrijfskundige insteek en een innerlijke passie om het goede te doen. Bij een toekomstige uitdaging ga ik Miranda zeker weer benaderen.

Maikel Huijsmans, directeur InteraktContour

Maikel Huijsmans

Directeur, InteraktContour

Zorginstelling · 1000+ medewerkers

Meer dan top om met Miranda mee te werken. Ik huurde haar in voor een zwaar en complex traject. Ze maakt werkzaamheden en omgeving snel eigen en weet hoofd- en bijzaken goed te scheiden. In staat om snel projectmanagement op te zetten en legt snel verbindingen. Hoe complexer een proces, hoe leuker voor haar. Een aanwinst voor je organisatie.

Rob Polman, interim-directeur in het hoger onderwijs

Rob Polman

Interim-directeur in het hoger onderwijs

Universiteit & opleidingsbureau · 1000+ medewerkers

Zo start je met processen verbeteren, en wat het kost

Voor processen verbeteren kies je uit twee routes. Wil je meteen doorpakken, dan legt je team de processen vast binnen het volledige Doorbraaktraject. Dat begint zelf met een diagnose. De investering begint bij 5.000 euro per maand exclusief btw, voor gemiddeld acht uur per week.

Wil je eerst zien welke processen voorgaan, dan kun je ook kleiner beginnen met de Knelpuntanalyse. Dat kan voor een vast bedrag van 2.750 tot 3.750 euro exclusief btw. In het rapport staat waar het werk vastloopt en wat je als eerste aanpakt. Ga je daarna door met het traject, dan wordt de analyse volledig verrekend. Alle bedragen zijn op prijspeil oktober 2026.

Veelgestelde vragen over processen verbeteren en KPI's

Wat houdt processen verbeteren in?

Processen verbeteren houdt in dat je terugkerend werk beschrijft, het met een paar cijfers volgt en de werkwijze bijstelt waar het hapert. Een ander woord ervoor is procesverbetering. In de kwaliteitsnorm ISO 9001 is het een cyclus van plannen, uitvoeren, meten en verbeteren. Bij mij schrijft je team zijn eigen processen op, en ik zorg dat het die cijfers elke week gebruikt.

Wat betekent processen vastleggen?

Processen vastleggen betekent dat je opschrijft hoe terugkerend werk gaat: de stappen, wie wat doet en welke keuzes er onderweg vallen. De vorm kies je zelf, zolang een collega ermee uit de voeten kan. Het best schrijft de collega die het werk doet het zelf op. Dan klopt de tekst met de praktijk, en kan een ander het oppakken zonder eerst jou te vragen.

Welke KPI's heeft een mkb-bedrijf echt nodig?

Voor een mkb-bedrijf is een handvol KPI's genoeg, elk gekoppeld aan een doel. Denk aan het aantal offertes dat binnen een week de deur uit is, of de marge per afgeronde opdracht. Houd de lijst zo kort dat je team hem in één blik overziet, met bij elk cijfer de naam van wie het bijhoudt.

Wat is het verschil tussen processen vastleggen, lean en het EOS-model?

Processen vastleggen, lean en het EOS-model beantwoorden elk een andere vraag. Processen vastleggen beschrijft één vaste werkwijze, zodat iedereen een taak op dezelfde manier uitvoert. Lean gaat volgens het Lean Enterprise Institute over waarde leveren met minder middelen en minder verspilling. Het EOS-model kijkt naar zes onderdelen van een bedrijf. Twee daarvan zijn kernprocessen vastleggen en sturen op een handvol cijfers.

Wie kan mij helpen processen vast te leggen als ik er zelf geen tijd voor heb?

Hulp bij processen vastleggen krijg je van iemand die meeloopt in het werk en het schrijven op gang houdt. Dat doe ik, Miranda Pompert, voor mkb-ondernemers met tien tot vijftig medewerkers. Het schrijfwerk ligt bij je medewerkers, en ik zorg dat het naast het gewone werk ook afkomt. Jij kiest welk proces voorgaat en leest de eerste versie mee.

Wanneer is het zinvol om processen door iemand van buiten te laten verbeteren?

Het is zinvol om processen door iemand van buiten te laten verbeteren als het vastleggen al een paar keer is begonnen en steeds weer stilvalt. Een buitenstaander ziet de stappen die voor je team vanzelf spreken, en houdt het tempo erin als het gewone werk voorgaat. Twijfel je, doe dan de gratis Knooppunt-Scan: ruim dertig vragen, zo'n acht minuten.

Wat kost het om je processen te laten verbeteren?

Wat het kost om je processen te laten verbeteren, hangt af van je vraag: wil je eerst weten welke processen voorgaan, of wil je dat je team ze meteen vastlegt? Voor het eerste is er de Knelpuntanalyse van vier tot zes weken, voor een vast bedrag van 2.750 tot 3.750 euro exclusief btw. Je krijgt een rapport over waar het werk vastloopt, ook in je processen. Voor het vastleggen zelf is er het Doorbraaktraject, vanaf 5.000 euro per maand exclusief btw, voor gemiddeld acht uur per week. Ga je na de analyse door, dan wordt die volledig verrekend. Alle bedragen zijn op prijspeil oktober 2026.

Hoe lang duurt het om je processen te verbeteren en vast te leggen?

Processen verbeteren en vastleggen gebeurt bij mij in het Doorbraaktraject, dat ongeveer zes maanden loopt. Je team legt de processen één voor één vast, te beginnen met het proces waar nu de meeste vragen over komen. Elk vastgelegd proces krijgt een eigenaar en een cijfer, en dat cijfer komt in het weekoverleg. Zo groeit de lijst in die maanden mee, tot je team hem zonder aansporing bijhoudt.

Welk proces hangt nu nog aan jou?

Het werk op papier, je team aan het stuur

In een gesprek van 45 minuten kijken we welk proces als eerste op papier moet, en wie in je team het kan oppakken.