Kennisbank
De juiste KPI's kiezen in vijf stappen
Een praktisch stappenplan om te bepalen welke cijfers je echt moet volgen, gekoppeld aan je doelen, zodat je stuurt op wat ertoe doet en niet op getallen die alleen goed voelen.
Niet welk dashboard je bouwt is de vraag, maar welke cijfers er überhaupt op horen. Vijf stappen, van je doel tot een handvol KPI's met een eigenaar, zodat je op de juiste dingen stuurt.
Wat je gaat doen en waarom
De meeste ondernemers meten te veel of het verkeerde. Een dashboard vol grafieken, en tóch geen idee of het bedrijf op koers ligt. Dat komt omdat de cijfers niet gekozen zijn bij een doel, maar verzameld omdat ze nu eenmaal voorhanden waren.
Een KPI (kritieke prestatie-indicator) is een cijfer dat laat zien of je dichter bij een doel komt. Op deze pagina laat ik geen theorie zien, maar de keuze zelf: wélke KPI's je moet volgen, hoe je leading en lagging uit elkaar houdt, en hoe je vanity-cijfers eruit filtert. Aan het eind heb je een korte lijst getallen die er echt toe doen, elk met een eigenaar en een doel.
“Meer meten geeft geen grip. Grip komt van de júiste handvol cijfers, gekoppeld aan wat je wilt bereiken.”
De vijf stappen
Stap 1: Begin bij je doel, niet bij de cijfers
Wat wil je dit kwartaal of jaar bereiken? Zet dat eerst scherp op papier, want een KPI heeft alleen zin als hij meet of je dichter bij dat doel komt. Zonder helder doel kies je cijfers die toevallig voorhanden zijn in plaats van cijfers die je verder brengen.
Stap 2: Kies per doel één of twee cijfers die het echt voorspellen
Liever weinig en scherp dan een dashboard vol. Vraag je bij elk cijfer af: als dit beter wordt, kom ik dan echt dichter bij mijn doel? Kun je dat niet met ja beantwoorden, dan hoort het cijfer er niet bij. Eén of twee getallen per doel is genoeg om op te sturen.
Stap 3: Mix leading en lagging, maar stuur op leading
Lagging cijfers, zoals omzet, vertellen wat er al gebeurd is. Leading cijfers, zoals het aantal offertes of gesprekken, voorspellen wat er komt. Op leading kun je nog bijsturen voordat het misgaat, op lagging kijk je alleen terug. Neem beide op, maar leun met je sturing op de voorspellende cijfers.
Stap 4: Vermijd vanity-cijfers
Getallen die goed voelen maar geen beslissing veranderen, zoals volgers of paginabezoeken zonder context, horen er niet bij. Ze geven een fijn gevoel en verder niets. Elke KPI moet tot actie leiden: als een cijfer nooit een beslissing in beweging zet, laat je het weg.
Stap 5: Zet per KPI een eigenaar en een doelwaarde
Wie is verantwoordelijk voor het cijfer, en welk getal is goed genoeg? Zonder eigenaar en norm blijft het vrijblijvend en stuurt het niks. Zet dus achter elke KPI één naam en één doelwaarde, zodat meteen duidelijk is of iets binnen bereik is en wie het oppakt als dat niet zo is.
Hoe ik dit met je doe
Waar het bij bijna iedereen misgaat, is het schrappen. Elk cijfer voelt belangrijk, en juist de vanity-cijfers zijn de fijnste om naar te kijken. Zo houd je een lange lijst over waar niemand echt op stuurt.
Ik doe deze keuze van buitenaf met je: ik durf te zeggen dat een cijfer waar je aan gehecht bent geen beslissing verandert, en help je terug naar de paar getallen die er wél toe doen. Deze keuze is een vast onderdeel van hoe ik sturen op de juiste cijfers. Heb je de juiste KPI's eenmaal gekozen, dan giet je ze in een instrument dat je elke week bijhoudt. Hoe je dat bouwt, lees je in zo zet je een Scorecard op, gebaseerd op de EOS Scorecard uit het EOS-model.
Ik werk toe naar het punt dat je zelf feilloos ruis van signaal scheidt, zodat je deze keuze voortaan zonder mij maakt. Meer stukken over het model en de bijbehorende gereedschappen vind je lees meer in de kennisbank.
Veelgestelde vragen over het kiezen van KPI's
Hoe kies je de juiste KPI's?
Je kiest de juiste KPI's in vijf stappen: begin bij je doel en niet bij de cijfers, kies per doel één of twee cijfers die het echt voorspellen, mix leading en lagging maar stuur op leading, vermijd vanity-cijfers die geen beslissing veranderen, en zet achter elke KPI een eigenaar en een doelwaarde.
Wat is het verschil tussen leading en lagging KPI's?
Kort gezegd: een lagging KPI meet het resultaat als het al binnen is, denk aan de omzet die je vorige maand draaide. Een leading KPI meet de activiteit die dat resultaat straks bepaalt, zoals het aantal offertes dat je deze week de deur uit doet. Het punt is de stuurbaarheid: aan een lagging cijfer valt niets meer te veranderen, aan een leading cijfer wel, dus daar leg je het gewicht van je sturing. Op de pagina over de Scorecard staat dezelfde verhouding nog wat uitgebreider uitgewerkt.
Wat is een vanity-cijfer?
Een vanity-cijfer is een getal dat goed voelt maar geen beslissing verandert, zoals het aantal volgers of paginabezoeken zonder context. Het groeit meestal vanzelf en ziet er indrukwekkend uit, maar je doet er niets mee. De vuistregel is simpel: als een cijfer nooit een beslissing in beweging zet, is het een vanity-cijfer en hoort het niet op je lijst.
Hoeveel KPI's moet je bijhouden?
Zo weinig mogelijk, zolang je maar echt ziet of je op koers ligt. Meestal is één of twee cijfers per doel genoeg. Hoe langer de lijst, hoe minder je er echt naar kijkt. Liever een handvol scherpe cijfers waar je op stuurt dan een dashboard vol getallen dat niemand meer leest.
Wat is het verschil tussen KPI's kiezen en een Scorecard opzetten?
KPI's kiezen is de strategische keuze: bepalen welke cijfers je überhaupt volgt, gekoppeld aan je doelen. Een Scorecard opzetten is het instrument bouwen waarin je die gekozen cijfers wekelijks bijhoudt, met eigenaren en een vast ritme. Je kiest dus eerst de juiste KPI's, en giet die daarna in een Scorecard die je elke week langsloopt.
Meet je veel, maar stuur je op niks?
Kies je cijfers samen in een gesprek
In een vrijblijvend gesprek kijken we samen naar je doelen en welke handvol cijfers daar echt op sturen. Zonder druk, zonder verplichting.
Over de auteur
Miranda Pompert, Integrator
Miranda Pompert is integrator: de operationele rechterhand van oprichters. Ze staat naast ondernemers in de overgang van start-up naar scale-up en bouwt de structuur waardoor het bedrijf draait zonder dat alles via de oprichter loopt. Met een Lean Black Belt achtergrond en de principes van het EOS-model haalt ze de ruis uit processen en maakt ze teams zelfstandig.
Laatst bijgewerkt op 27 juli 2026