Kennisbank
Leren delegeren in vijf stappen
Zo draag je één taak over aan iemand in je team, en blijft hij daar ook liggen. Jij hoeft hem daarna niet meer uit te leggen, na te kijken of over te nemen. Vijf stappen, van kiezen wat je weggeeft tot de taak laten liggen waar hij hoort.
In het kort
- Je leert delegeren door één terugkerende taak te kiezen en die over te dragen met een kader: het resultaat, de grenzen en de middelen.
- Je draagt de taak over in drie bewegingen: eerst voordoen, dan samen doen, dan de ander het alleen laten doen.
- Vooraf spreek je vaste momenten af waarop je hoort hoe het gaat, zodat je tussendoor niet hoeft te vragen hoe het staat.
- Kiest de ander een andere aanpak dan jij, dan bespreek je dat op het afgesproken moment en blijft de taak bij hem. Zo blijft het werk bij je team.
Wat goed delegeren je oplevert
Delegeren is een taak overdragen, samen met de ruimte om er zelf over te beslissen. Wil je eerst weten wat dat precies inhoudt, lees dan de betekenis van delegeren.
Dat je bij een taak het resultaat afspreekt en de werkwijze aan de ander laat, beschreef Stephen Covey in 1989 als stewardship delegation. Na de vijf stappen draagt een collega de taak, met een afspraak waar jullie allebei op kunnen bouwen. Daardoor kom jij weer toe aan de strategische kant van je bedrijf. Zo groeit eigenaarschap, de tweede factor van executiekracht, taak voor taak.
Een taak is pas overgedragen als de volgende stap bij de ander ligt.
De vijf stappen om een taak te delegeren
Je werkt per taak, van kiezen naar loslaten. De afspraken in stap 2 en 4 en de drie bewegingen in stap 3 hebben elk een bron, die je onder de stappen vindt.
Stap 1: Kies wat je weggeeft
Kies één taak die regelmatig terugkomt en die niet per se door jou gedaan hoeft te worden. Neem werk waarin een fout op te vangen is, zonder dat een klant er last van heeft. Kies daarna de persoon: iemand die tijd heeft voor de taak en hem wil leren. Je belangrijkste klant of je lastigste offerte geef je pas weg als het overdragen een paar keer goed is gegaan.
Stap 2: Geef het mét kader
Schrijf op wat er aan het eind moet liggen en waaraan je ziet dat het goed is. Leg daarna de grenzen vast: wat de ander zelf beslist, en wanneer hij jou erbij haalt. Noem ook de middelen, zoals budget, tijd, systemen en collega's die hij mag inschakelen. Hoe hij het werk aanpakt, laat je bij hem. Stephen Covey noemt dit in The 7 Habits of Highly Effective People delegeren op resultaat. Schrijf je de werkwijze voor, dan moet je volgens hem elke stap blijven volgen. Van zijn vijf afspraken staan er hier drie. De afspraak over terugkoppeling volgt in stap 4, en de vijfde gaat over de gevolgen van het resultaat.
Stap 3: Draag over in drie bewegingen
Doe de taak eerst voor terwijl de ander meekijkt, en vertel hardop waarom je kiest wat je kiest. Doe hem daarna samen: de ander voert uit en jij springt bij waar het vastloopt. Pas daarna doet de ander het alleen. Die volgorde komt uit het onderwijs. Pearson en Gallagher beschreven in 1983 hoe een leraar de verantwoordelijkheid geleidelijk overdraagt: eerst voordoen, dan begeleid oefenen, dan zelfstandig toepassen. Hoe lang je bij voordoen en samen doen blijft, hangt af van hoe nieuw de taak voor de ander is.
Stap 4: Spreek terugkoppeling af, geen controle
Spreek bij de overdracht af wanneer je hoort hoe het gaat, bijvoorbeeld elke vrijdag een kwartier. Zet dat moment in jullie agenda's. Spreek ook af wat de ander dan laat zien: het resultaat, wat hij zelf besliste en waar hij vastliep. Tussen die momenten door vraag je niet hoe het staat. Bij Covey is dit de vierde afspraak: vooraf vastleggen waarop en wanneer je het resultaat samen bekijkt.
Stap 5: Pak niet terug
Doet de ander het werk anders dan jij het zou doen, laat de taak dan bij hem. Bespreek het op het afgesproken moment. Viel het binnen het kader, dan was het zijn keuze. Viel het erbuiten, zoek dan samen uit waarom en maak die grens waar nodig duidelijker. De taak blijft bij hem. Komt hij tussendoor met een vraag, vraag dan eerst wat hij zelf zou voorstellen.
Merk je dat je toch blijft ingrijpen, lees dan waarom meekijken bij elke stap je team afremt.
Bronnen: Stephen Covey, The 7 Habits of Highly Effective People (1989), en Pearson en Gallagher, The instruction of reading comprehension (1983).
Drie valkuilen bij het delegeren van een taak
William Oncken en Donald Wass beschreven in 1974 in Management Time: Who's Got the Monkey? hoe het werk van medewerkers bij de leidinggevende terechtkomt. Harvard Business Review gaf het artikel in 1999 opnieuw uit, met een commentaar van Stephen Covey. De eerste en de laatste valkuil hieronder komen uit het artikel, de middelste uit dat commentaar.
Zelf de volgende stap nemen
Een collega loopt binnen met een probleem, en jij zegt dat je erop terugkomt. Vanaf dat moment ligt de volgende stap bij jou, en wacht hij. Laat hem die stap zelf zetten, en spreek af wanneer jullie het bespreken.
Loslaten voordat iemand het kan
Werk overdragen lukt alleen als de ander het wil én kan, schrijft Covey. Kan hij het nog niet, dan moet je hem eerst opleiden, en dat kost in het begin meer tijd dan het zelf doen. Sla je dat over, dan haal je je volgens hem een reeks nieuwe problemen op de hals.
Een vage afspraak over het vervolg
Zeg je dat jullie het er nog over hebben, dan weet niemand wanneer dat is. De laatste van de vijf regels van Oncken en Wass: elke overgedragen taak krijgt een vast volgend moment en een afgesproken mate van initiatief. Wordt dat vaag, dan valt het werk volgens hen stil of belandt het weer bij de leidinggevende.
Waar ik op let als je een taak overdraagt
Bij één taak komt het aan op de eerste keer dat je collega hem anders aanpakt dan jij zou doen. De taak dan even zelf afmaken voelt sneller dan wachten tot het afgesproken moment. Daar let ik het meest op.
We kiezen samen de eerste taak. Daarna vertaal ik wat jij erover weet naar een kader dat je collega kan gebruiken, met wat hij zelf beslist en wanneer hij jou erbij haalt. Zit de neiging om terug te pakken dieper dan deze ene taak, dan gaat het over loslaten zelf. Daarover staat meer op de pagina over loslaten en delegeren.
Daarna bewaak ik de afgesproken momenten, tot je collega de taak weken achter elkaar zelf draagt. Zo draag je de volgende taak over met een aanpak die je al een keer hebt zien werken.
Veelgestelde vragen over leren delegeren
Hoe leer je delegeren?
Je leert delegeren door het met één taak tegelijk te oefenen, in vijf stappen. Kies een terugkerende taak, leg het kader vast, draag hem over in drie bewegingen, spreek vaste momenten voor terugkoppeling af en laat de taak daarna bij de ander. Begin met werk waarin een fout op te vangen is. Blijft die eerste taak een paar weken liggen waar hij hoort, neem dan de volgende. Wil je je hele week anders inrichten, dan helpt een stappenplan om uit de operatie te stappen je verder.
Wat betekent delegeren met een kader?
Delegeren met een kader betekent dat je bij het overdragen van een taak vooraf vastlegt binnen welke afspraken de ander zelf werkt. In dit stappenplan is dat het kader van één taak: het resultaat, de grenzen en de middelen. Het staat in stap 2, en je gebruikt het weer in stap 4 om samen terug te kijken. Welke beslissingen een heel team zelf neemt, leg je vast in een breder besliskader. Dat staat in het stappenplan voor een zelfstandiger team.
Waarom komt gedelegeerd werk telkens bij me terug?
Gedelegeerd werk komt terug als de volgende stap ergens in de overdracht weer op jouw bureau belandt. Kijk daarom waar het misging. Ontbrak het kader van de taak (stap 2)? Kreeg je collega de taak voordat hij hem beheerste (stap 3)? Of was er geen vast moment, zodat hij tussendoor met elke vraag naar je toe kwam (stap 4)? Stephen Covey noemt in zijn commentaar bij het artikel van Oncken en Wass nog een reden. Wie bang is om tegenover zijn leidinggevende te falen, blijft om hulp vragen. Bespreek een fout daarom op het afgesproken moment, en laat de taak waar hij is.
Wanneer heb je goed gedelegeerd?
Je hebt goed gedelegeerd als een taak weken achter elkaar bij je collega blijft liggen en je er niet achteraan hoeft te zitten. Je collega beslist binnen het kader zelf, en jij hoort op het afgesproken moment hoe het ging. Een goede toets komt uit het onderwijs. Pearson en Gallagher noemen het als einddoel dat de leerling zelf kan beoordelen of hij het goed doet. Kan je collega zelf zien of het resultaat klopt, dan ligt de taak echt bij hem.
Hoe vaak koppel je terug over een gedelegeerde taak?
Hoe vaak je terugkoppelt over een gedelegeerde taak, hangt af van hoe nieuw het werk voor je collega is. In de eerste weken spreek je de momenten kort na elkaar af, bijvoorbeeld na elke keer dat de taak gedaan is. Gaat het een paar keer goed, dan laat je er meer tijd tussen, tot de taak meeloopt in jullie vaste overleg. Leg elke wijziging vast als nieuwe afspraak, zodat jullie allebei weten wanneer het volgende moment is.
Mag je een gedelegeerde taak weer terugnemen?
Een gedelegeerde taak terugnemen kan, als je het bewust besluit en uitlegt. Dat speelt bijvoorbeeld als de taak niet meer bij iemands rol past, of als het werk zo veranderd is dat het kader niet meer klopt. Bespreek het dan openlijk en spreek af wie de taak nu draagt. Pak je hem stilletjes terug omdat het sneller gaat, dan leert je team dat jouw afspraken niet vastliggen.
Welke taak geef jij als eerste weg?
Leg het kader samen vast in een gesprek
Neem één taak mee die je deze maand al drie keer zelf hebt opgepakt. In een gesprek zetten we het kader van die taak op papier, en kijken we aan wie je hem kunt geven.
